انواع میلگرد (براساس 4 فاکتور کلیدی)

 

ممکن است اسم یا نکات تخصصی فنی را ندانید، اما به احتمال زیاد انواع میلگرد را در محیط اطرافتان دیده اید. در این مقاله علاوه بر معرفی انواع میلگرد، به کاربرد و استانداردهای ساخت آن نیز پرداخته شده است.

برای یافتن پاسخ سوالاتتان از جنبه های دیگر، مقاله راهنمای خرید میلگرد را مطالعه کنید.

 

میلگرد چیست؟

میلگرد یا آرماتور یک مقطع فولادی طویل و توپر استوانه شکل است. این مقطع فولادی معمولاً از فولاد با کربن متوسط ساخته می شود و کاربرد اصلی آن، مسلح کردن بتن در ساختمان سازی است. از نظر شکل و جنس، میلگرد به عنوان یکی از پرتنوع ترین مقاطع فولادی شناخته می شود. همچنین به علت کاربردهای گسترده، فروش بالایی نیز دارد.

قیمت میلگرد یکی از عوامل مهم و تأثیرگذار در تعیین قیمت تمام شده یک ساختمان است.

 

 

3 استاندارد رایج میلگرد و تفاوت آن ها با یکدیگر

قدیمی ترین استاندارد میلگرد در ایران، استاندارد روسی GOST 5781 است. در حال حاضر تمامی تولیدکنندگان داخلی از استاندارد ملی ISIRI 3132 برای تولید میلگرد استفاده می کنند که خود این استاندارد، برگرفته از استاندارد روسی و چند استاندارد بین المللی دیگر است؛ که در ادامه با آن ها آشنا می شوید:

 

1. استاندارد روسی GOST 5781

در این استاندارد، میلگرد فولادی به 4 دسته A1، A2، A3 و A4 تقسیم می شود. میلگرد A1 همان میلگرد ساده است و تفاوت سه نوع دیگر، در شکل آج آن هاست. از این دسته بندی برای نام گذاری انواع میلگرد در بازار استفاده می شود.

میزان کربن به کاررفته در پایه های مختلف این استاندارد به ترتیب زیاد می شود و به همین علت، یک دسته بندی دیگر در این استاندارد وجود دارد که میلگردها را به صورت نرم، نیمه سخت و سخت دسته بندی می کند.

 

 

2.استاندارد JIS G3112 ژاپن

 از آنجایی که کشور ژاپن زلزله خیز است، میلگردهایی که بر اساس این استاندارد تولید می شوند نسبت به بقیه مقاومت بیشتری دارند. همچنین به علت اینکه میلگرد فولادی معمولی خاصیت شکنندگی بالایی دارد، از این استاندارد بیشتر برای تولید میلگرد آلیاژی استفاده می شود.

 

3. استاندارد اروپایی DIN 488

روش تولید ترمکس که به تازگی بین تولیدکنندگان داخلی میلگرد هم باب شده، برگرفته از این استاندارد است. در این روش، از خنک سازی با آب، بعد از اتمام فرایند نورد گرم استفاده می شود. پس از ریختن آب روی مقطع، حرارت داخلی میلگرد موجب گرم شدن مجدد سطح آن می شود و همین موضوع، خواص مکانیکی اش را بهبود می بخشد. میلگرد تولیدشده به این روش، دارای خاصیت شکنندگی کمتری است.

 

میلگردها بر اساس جنس چند نوع هستند؟

همان طور که از نام آن مشخص است، در این دسته بندی، از ماده سازنده برای نام گذاری میلگرد استفاده می شود. میلگرد تنها از فولاد ساخته نمی شود و بنا به ماده اولیه مورد استفاده در ساخت، کاربرد آن متفاوت است.

 

 

میلگرد بر اساس جنس به گروه های زیر تقسیم می شود:

 

 

1. میلگرد فولادی معمولی

میلگرد فولادی از انواع مختلف فولاد استفاده می شود. میلگرد ساخته شده از فولاد معمولی یا همان St37، بیشتر در ساختمان سازی کاربرد دارد و به دو صورت ساده و آجدار تولید می شود.

 

 

2. میلگرد ضدزنگ

 میلگرد ساخته شده از فولاد ضدزنگ دارای کاربردی مشابه با میلگرد فولادی است. با این تفاوت که بیشتر در مناطقی به کار می رود که به علت شرایط آب وهوایی، احتمال زنگ زدگی بالاست.

 

 

3. میلگرد گالوانیزه

این نوع میلگرد همان میلگرد فولادی معمولی است که روی آن یک لایه فلز روی قرار گرفته تا خاصیت ضدزنگ پیدا کند. کاربرد آن نیز شبیه به کاربرد میلگرد معمولی است. در ایران هیچ کارخانه ای میلگرد گالوانیزه تولید نمی کند و برخی از کارگاه های صنعتی به سفارش مشتری میلگرد معمولی را گالوانیزه می کنند.

 

 

4. میلگرد اپوکسی

میلگرد اپوکسی نیز همان میلگرد معمولی با روکش اپوکسی است. کاربرد و خواص آن به میلگرد فولادی شباهت دارد؛ اما بسته به ضخامت لایه اپوکسی، خاصیت ضدزنگ آن 70 تا 1700 برابر بیشتر است. این میلگرد در بازار آهن و فولاد کشورمان به سختی پیدا می شود.

 

 

5. میلگرد ترانس

میلگرد ترانس از آلیاژهای خاص فولاد ساخته می شود که دارای مقاومت بالاتری نسبت به آلیاژ St37 هستند. همچنین روش تولید این نوع میلگرد متفاوت است و پس از فرایند نورد گرم، روی آن کشش اعمال می شود. به همین دلیل به آن میلگرد کششی نیز می گویند. میلگرد ترانس به صورت ساده تولیدشده و بیشتر کاربرد تزیینی و صنعتی دارد.

 

 

6. میلگرد فایبرگلاس

این نوع میلگرد از یک ترکیب کامپوزیتی با درصد بالای فیبر کربن ساخته می شود. به علت عدم استفاده از فلز، مقاومت این نوع میلگرد در برابر خوردگی بسیار بالا است و علاوه بر این، سایر ترکیبات مضر مانند سولفات ها و کلریدها روی آن اثر ندارند. بزرگ ترین عیب میلگرد فایبرگلاس، عدم مقاومت کافی در برابر زلزله است.

 

6 کاربرد مختلف انواع میلگرد

موارد استفاده میلگرد بسته به جنس و روش تولید آن متفاوت است. پرکاربردترین نوع، میلگرد فولادی است که در ساختمان سازی و به منظور مسلح کردن بتن به کار می رود.

 

انواع میلگرد در صنعت، سدسازی، رابیتس بندی، ساخت تونل، پایه های برق فشارقوی و... کاربرد دارد.

 

کاربرد انواع میلگرد در ساختمان سازی را در زیر می بینید:

 

 

1. میلگرد راستا

کاربرد اصلی این نوع میلگرد، بالا بردن مقاومت کششی بتن است

 

2. میلگرد خاموت

وظیفه اصلی این میلگرد، تحمل نیروهای برشی است. این نوع همچنین از گسترش ترک در بتن جلوگیری کرده و به منظور جلوگیری از بیرون زندگی آرماتورهای طولی نیز به کار می رود.

 

3. میلگرد سنجاقک

مقاومت برشی خاموت ها توسط میلگرد سنجاقک تقویت می شود. میلگردهای طولی و خاموت نیز توسط این میلگرد به یکدیگر کاملاً متصل می شوند.

 

4. میلگرد خرک

این میلگرد بیشتر در بتن ریزی کف و فونداسیون کاربرد دارد و برای قرار دادن دو شبکه افقی به صورت متوالی استفاده می شود.

 

5. میلگرد رکابی

از این نوع میلگرد برای قرار دادن دو شبکه عمودی در امتداد یکدیگر استفاده می کنند و بیشتر در بتن ریزی دال ها و دیوارها کاربرد دارد.

 

6. میلگرد ادکا

میلگرد ادکا به عنوان لنگر منفی در تکیه گاه های تیر و به منظور تحمل نیروی برشی در آن بخش، استفاده می شود.

 

هر کدام از انواع میلگردی که در بالا خواندید، نوعی از خم کاری میلگرد هستند. برای جلوگیری از ایجاد اعوجاج و شکستن، میلگرد آجدار را باید به روش صحیح خم کرد.

 

 

میلگرد دارای دسته بندی های مختلفی است که مرسوم ترین آن ها را در زیر می خوانید:

 

بر اساس شکل ظاهری چند نوع میلگرد وجود دارد؟

میلگردهای فولادی معمولی در دو شکل ساده و آجدار تولید می شوند. نوع ساده معمولاً دارای سطحی صاف و صیقلی است و روی سطح نوع آجدار میلگرد، یک سری برجستگی منظم وجود دارد.

از نظر طول نیز میلگردها به دو دسته شاخه ‎ای و کلاف تقسیم می شوند. میلگرد شاخه ای معمولاً دارای محدودیت طول 6 متری است و تنوع سایز بالایی دارد، در حالی که میلگردهای کلاف معمولاً در سایزهای 12 میلی متری و کمتر تولید می شوند.

 

 

انواع میلگرد بر اساس استاندارد و آنالیز کنونی

استاندارد مرجع و اجباری برای تولید میلگرد در ایران، استاندارد ملی ISIRI 3132 با نام کامل «میلگردهای فولادی گرم نوردیده برای تسلیح بتن   ویژگی ها و روش های آزمون» است. در این استاندارد، میلگردها بر اساس شکل ظاهری به دسته های زیر تقسیم می شوند:

 

 

طبقه بندی	علامت مشخصه
میلگرد ساده	س 240
میلگرد آجدار مارپیچ (یکنواخت یا دوکی)	آج 340
	آج 350
میلگرد آجدار جناغی (یکنواخت یا دوکی)	آج 400
	آج 420
میلگرد آجدار مرکب (یکنواخت یا دوکی)	آج 500
	آج 520

 

در ادامه، مشخصات مکانیکی و ابعادی این میلگردها را می خوانید:

 

انواع میلگرد فولادی و مشخصات مکانیکی آن ها

در استاندارد ملی ایران، انواع میلگردها بایستی دارای خواص مکانیکی مشخصی باشند. منظور از خواص مکانیکی، مقاومت کششی و مقاومت تسلیم است که میزان مقاومت میلگرد در برابر شکستن و تغییر شکل دائمی را نشان می دهد. خواص مکانیکی انواع میلگرد بر اساس استاندارد ملی ISIRI 3132، به شرح زیر است:

 

طبقه بندی	علامت مشخصه	استحکام تسلیم (N/mm2)		استحکام کششی (N/mm2)
		حداقل	حداکثر	حداقل
ساده	س 240	240	-	360
آجدار مارپیچ	آج 340	340	-	500
	آج 350	350	455	500
آجدار جناغی	آج 400	400	-	600
	آج 420	420	545	600
آجدار مرکب	آج 500	500	-	650
	آج 520	520	675	690

 

مشخصات ابعادی و وزن میلگرد ساده و آجدار

در این استاندارد وزن هر متر از سایزهای مختلف میلگرد به تفکیک مشخص شده است و وزن میلگرد تولیدشده توسط کارخانه های مختلف، نباید با اعداد این جدول اختلاف داشته باشد:

 

قطر اسمی (mm)	سطح مقطع اسمی (mm2)	وزن یک متر (kg/m)
6	28.3	0.222
8	50.3	0.395
10	78.5	0.616
12	113	0.888
14	154	1.21
16	201	1.58
18	254	2
20	314	2.47
22	380	2.98
25	491	3.85
28	616	4.83
32	804	6.31
36	1018	7.99
40	1257	9.87
50	1964	15.42

 

 

حال که با انواع مدل های میلگرد آشنا شده اید، می توانید با دید بازتر اقدام به خرید این مقطع فولادی کنید. در نظر داشته باشید که در کنار شناخت انواع میلگرد، بررسی بازار و قیمت روز آهن آلات، به شما در خرید میلگرد کمک خواهد کرد.